बिहीवार, भाद्र ३१, २०७८ साल

​सरकारको सहयोग भयो भने पाँच वर्षमा पश्मिना व्यापार दोब्बर हुन्छ

लाेकप्रिय सन्देश २०७२ आषाढ २६ गते 4.24K
बिगत तीन दशकदेखि पश्मिना व्यवसायमा लागेका नेपाल पश्मिना उद्योग संघका अध्यक्ष पुष्पमान श्रेष्ठलाई यतिखेर सरकारले कस्तो बजेट ल्याउने हो ? भन्ने कौतुहलता छ । सरकारले पश्मिना जस्ता निर्यातजन्य उद्योगलाई दिँदै आएको सहुलियतलाई सहज र केही विस्तार गरिएदिए आगामी पाँच वर्षमा यसको निर्यात दोब्बर बनाउन सकिने उनी बताउँछन् । भूकम्पले आफूहरु जस्ता व्यवसायीलाई प्रभावित गरे पनि विचलित नभएको भन्दै श्रेष्ठले पश्मिना उद्योगको विस्तार र निर्यातका लागि आफूहरु थप लगानी गर्न तयार रहेको तर बजेटमा आफुहरुलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग प्रतिस्पर्धा गर्नसक्ने गरी सहयोगको प्याकेज ल्याउनुपर्ने माग गर्छन । प्रस्तुत छ अध्यक्ष श्रेष्ठसँग कर्पोरेट नेपालले गरेको कुराकानीको अंशः 
  • पश्मिनाको विश्व बजारमा नेपालको स्थान के छ ? 
हाम्रो दुई प्रतिशत मात्रै बजार हिस्सा छ । यसमा इटलीको २५ प्रतिशत, चीनको २३, भारतका १४ प्रतिशत छ । पछिल्लो समयमा विश्व बजारमा पश्मिनाको माग ३३ प्रतिशतले बढे पनि हाम्रो भने जम्मा चार प्रतिशतले बढेको छ । हाम्रो बार्षिक उत्पादन करिव चार अर्ब हुन्छ । त्यसमा आधा निर्यात हुन्छ बाँकी आधार स्थानीय बजारमै खपत हुन्छ । अहिले ठमेलदेखि पाटन, पोखरा जति ठाउँ छन् पर्यटक जाने, यी कुनै पनि ठाउँमा पश्मिना नराखिएको ठाउँ छैन । स्थानीय बजारमा पनि ९५ प्रतिशत पर्यटकले किन्छ । 
  • अहिले कति पश्मिना उद्योग सञ्चालनमा छन् । यिनमा कति मजदुर कार्यरत छन् ? 
उत्पादक, निर्यातकर्ता, बिक्रेता सबै गरेर एक हजारजति व्यवसायी छन् । उद्योगी चाँही सयजना जति छन् । निर्यातकर्ता पाँचसय जति छन् । २० हजार जतिले रोजगारी पाएका छन् ।  
  • हाम्रो क्षमता कति छ । हामीले कति उत्पादन र निर्यात गरिरहेका छौं ? 
हाम्रो पूर्वाधार र जनशक्ति छ, त्यसले १० अर्बको व्यापार गर्नसक्ने स्थिति छ । तर त्यो अहिले हुन सकेको छैन । जब पश्मिनाको बजारमा छिमेकी चीन र भारत आक्रमक रुपमा आए त्यसपछि हाम्रो बजार खस्किएर गयो । हामीले उनीहरुसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने स्थिति भएन । हामीसँग त्यो किसिमको सहुलियत, प्रोत्साहन भएन । प्रचारप्रसार पनि भएन । हाम्रा उत्पादनको गुणस्तरमा पनि समस्या रह्यो । सन् १९९९/२००० मा १० अर्बले भएको निर्यात खस्किएर एक अर्बमा झर्यो । पछिल्लो समय यसमा केही सुधार भएको छ । 
  • बैशाखको भूकम्पले पश्मिना उद्योगलाई कति क्षति गर्यो ? 
यो वर्षको सुरुवात हाम्रो लागि साह्रै नराम्रो भयो । भूकम्पले २३ जना व्यवसायीको घर तथा व्यवसायमा क्षति पुगेको छ । कतिपय व्यवसायीले परिवारजन नै गुमाउनु भएको छ । ४० जनाभन्दा बढी कामदारको घर नष्ट भएको छ । अर्डरहरु पनि दुई महिना ढिलो हुन पुगेको छ । व्यापार तथा निकासी प्रवद्र्धन केन्द्रले नै पश्मिनाको व्यापार २२ प्रतिशतले कमी आएको जनाएको छ । भूकम्पले हाम्रो व्यापार कमजोर भएको छ । काम गर्ने मानिसको कमी भइरहेको छ । तैपनि पश्मिना व्यवसायी साथीहरुको मनोबल गिरेको छैन । यस्तो अवस्थामा पनि हामी हाम्रो व्यवसायलाई टिकाउनेतिर लागिरेका छौं । हामी यो पेशा छोडेर जादैनौ । 
  • पश्मिना व्यवसायको प्रवद्र्धनका लागि के गर्नुहुन्छ अब ? 
यस व्यवसाय विस्तारका लागि पूर्वाधार खडा गर्ने, थप लगानी गर्ने कुराका लागि हामी तयार छौं । यसका लागि सरकारले पनि आवश्यक सहजीकरण र प्रोत्साहन गर्नुपर्यो । हामीले धेरै मागेको पनि छैन सरकारसँग । यस व्यवसायलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाउन छिमेकी मुलुकले दिएसरह प्रोत्साहन दिनु । उनीहरुको जस्ता कार्यक्रम ल्याइदिनु भनेको हो । हिमाली क्षेत्रका किसानहरुले पनि उन्नत जानका सेता च्याङग्रा पाल्ने, पाल्न लगाउने बाताबरण बनोस, सरकारले अहिले दिइरहेका कुरालाई नै अल्लि दिल खुल्ला गरेर सहज र व्यवस्थित गरिदियोस् भन्ने हाम्रो चाहना हो । 
  • के के छ सरकारको सुविधा ? अब के गर्नुपर्यो ? 
सरकारले हामीलाई मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) फिर्ताको सुविधा दिएको छ । भन्सारमा तिरेको कर फिर्ताको सुविधा दिएको छ । दुई प्रतिशन नगद प्रोत्साहन दिएको छ । यसमा भुक्तानी लिन झमेला भएकाले सरलीकृत गरिदिनुपर्यो । ठूलठूला व्यवसायीले त यस्ता छुट सजिलै लिइहाल्छ । हामी जस्ता साना व्यवसायीलाई गाह्रो छ । नवीकरणका लागि साना तिनो कमजोरीमा ठूलो पनि ठूलो जरिवाना तिर्नुपर्ने बाध्यता छ । नवीकरण नहुँदा नहुँदै पनि भन्सारका कर्मचारीले सामान छुटाइदिन्छन । पछि विना नवीकरण सामान छुटाएको भने लाखौं जरिवाना लगाइदिँदा हामीलाई मर्का पर्ने गरेको छ । सानो व्यवसाय गर्नेले ठूलो जरिवाना तिर्नुपर्यो भने कसरी चल्ने ? व्यवसायिक प्रवद्र्धनका लागि हामीहरुले सहुलियत र प्रोत्साहन माग गरेको हो, उल्टै सरकारलाई तिर्नुपर्र्यो भने हामी कसरी चल्ने ? दुई प्रतिशत नगद प्रोत्साहनले मात्रै हस्तकलाको वस्तुहरुको निर्यात हुन्छ भन्ने होइन । हामीले यसो गरेवापत यति नगद चाहिन्छ भनेर कहिल्यै भन्दैनौ । मलाई व्यक्तिगत रुपमा पनि नगद प्रोत्साहन लिनुहुन्न भन्ने लाग्छ । नगद प्रोत्साहन छिमेकी मुलुकहरुले हामीले भन्दा बढी दिएका छन् । हाम्रो उद्देश्य भनेको अरु मुलुकसँग कसरी प्रतिस्पर्धी हुने र निर्यात बढाउने भन्ने हो । यही नगद प्रोत्साहनको कुरा पनि टाठाबाठा ठूला व्यवसायीलाई लगिहाल्छन । त्यसकारण निर्यातमूलक व्यवसायीका लागि १० प्रतिशत नगद प्रोत्साहन हुनुपर्छ भनेर हामीले कुरा उठाउँदै आएका छौं । आठ प्रतिशतसम्म दिने कुरा आइरहेको छ । त्यति आयो भने पनि हामी व्यवसायी साथीहरुले खुशी मान्नुपर्छ । यदी हामीले नगद प्रोत्साहन सहज तरिकाले पाउने हो भने हालको तयारी पोषाक, गलैचा, हस्तकला र पश्मिनाको निर्यात हालको १५ अर्बको निर्यात आगामी पाँच वर्ष ४० अर्बभन्दा माथि पुर्याउँछौं । 
  • बजेट कस्तो आओस भन्ने चाहना छ ? 
बजेट आउँदैछ । यसमा हामी धेरै बोल्दैनौ । किनभने सरकारमा यो विषयमा बुझेका र पढेलेखेका धेरै छन् । हालको व्यापार घाटा झण्डै आठ खर्ब छ । यी हस्तकला, पश्मिना, गलैचा, तयारी पोषाक जस्ता वस्तुको निर्यात सतप्रतिशतले बढाउँदा ४० अर्ब भन्दा हुँदैन । यो घाटा कम गर्न सरकारले विशेष पहल गर्नुपर्छ । पर्यटन, जडिबुटी, जंगल, उर्जामा लगानी गर्नुपर्छ । सरकारले जनशक्ति निर्यात गरिरहेको छ । यो राम्रो होइन । म्यानपावर कम्पनी खोलेर सरकार चुप लागेर बस्ने होइन । यदी मानिस बाहिर पठाउने होभने सीपमूलक जनशक्ति निर्यात गर्नुपर्छ । जसले धेरै पैसा आओस र राष्ट्रिय आम्दानीमा सहयोग पुगोस् । युवालाई विदेश पठाएर आर्थिक विकास हुन्छ भन्ने होइन् मुलुकमै रोजगारीका अवसर सिर्जना उद्योगधन्दाको विकास गनुपर्छ । ठूला पूर्वाधार आयोजनाको विकास गर्नुपर्छ । निर्यातमूल्क उद्योगहरुलाई कसरी सक्षम र प्रतिस्पर्धी बनाउन भन्ने कुरालाई प्राथमिकता दिएर प्रोत्साहनलाई प्याकेजमा ल्याउनुपर्छ । 
  • च्याङग्रा पश्मिनाको ट्रेडमार्क कहाँ कहाँ दर्ता गर्नुभयो अहिलेसम्म ? 
हालसम्म ४३ वटा देशमा भयो । पूरा युरोप, अमेरिका, क्यानडा, जापानलगायतमा भइसक्यो । चीनमा चाँडै दर्ता हँदैछहालसम्म ४३ वटा देशमा भयो । पूरा युरोप, अमेरिका, क्यानडा, जापान, एसियाका धेरै मुलुकमा भइसक्यो । चीन, संयुक्त अरब इमिरेट्स, ब्राजिलमा चाँडै दर्ता हुँदैछ । 
  • दर्ता पछिको उपलब्धी के छ ? 
दर्ताको क्रम छ । तर प्रचारप्रसारको कमीले गर्दा धेरै उपलब्धी हुन सकेको छैन । यही पेट्स प्रोजेक्टमार्फत बाहिर जाँदा यसको प्रचारप्रसार गरिरहेका छौं । मुख्य कुरा हामीसँग पैसा नभएर धेरै प्रचारप्रसार गर्न सकिएको छैन । 
  • ट्रेडमार्कको प्रचारप्रसारमा सरकारले सहयोग गरेका छैन ?
सरकारले हामीलाई मद्दत गर्ने सिलसिलामा धेरै सहयोग गरेको छ । विशेषगरी बाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, व्यापार तथा निकासी प्रवद्र्धन केन्द्रले । यसै सिलसिलामा पश्मिना उद्योगको विकास र निर्यातका लागि डेढ वर्ष पहिले पेट्स नामक परियोजना आएको छ । यसैमार्फत हाम्रा १० व्यवसायीले अमेरिका, भारतलगायतका मुलुकमा तालिम लिन जाने, ट्रेडमार्कको प्रचारप्रसार गर्ने अर्डर ल्याउने काम गरिरहेका छन् । यसबाट उनीहरुले अन्तर्राष्ट्रिय सम्वन्ध कसरी राख्ने भन्ने कुराको ज्ञान हासिल गरेका छन् । विभिन्न मुलुकमा भएका प्रदर्शनीहरुमा जाँदा जति सकिन्छ हाम्रो उत्पादन बिक्रीमा हामीले जोड दिएका छौं । यी सबै कुरा ठिक छ । तर हामीलाई खडकिएको कुरा के भने पश्मिनाको नाममा गैर पश्मिनाको पनि बिक्री भइरहेको छ । यो हाम्रै व्यवसायीले पनि गरिरहेका छन् । हामीले भनिरहेका छौं पश्मिना भनेपछि शुद्ध त्यसैको काम हुनुपर्यो । हामीले उत्पादन गछौं, त्यसको ठिक लेबल लगाएर मात्रै बिक्री गरौं । यो भयो भने हामीप्रति गुमेको अविश्वास घटेर जानेछ । 
  • नेपालमा भविश्यमा पश्मिनाको संभावना कस्तो देख्नुहुन्छ ? 
संभावना राम्रो छ । तर हामीलाई पश्मिनाका लागि चाहिने कच्चा माल सेतो उन पाउन गाह्रो छ । हाम्रो हिमाली क्षेत्रमा पाउने च्याङ्रग्रा भनेको कालो, टाटोपाङग्रे हो जुन माशुका लागि पालिएका हुन । तिनको उन पश्मिनाजन्य वस्तु निर्माणका लागि त्यत्ति राम्रो हुँदैन ।  चीनले ब्रिडिङ केन्द्रहरु स्थापना गरेर सेतै सेतो च्याङग्रा उत्पादन गरेको छ । सेतो कच्चा पदार्थ भयो भने त्यसलाई हामीले जस्तोसुकै रंगमा पश्मिना उत्पादन गर्न सकिन्छ । नेपालमा यस्तो पश्मिनाको कच्चा पदार्थ नपाउँदा चीनबाटै आयात गर्नुपर्ने अवस्था छ । नेपालकै हिमाली क्षेत्रमा यस्ता ब्रिडिङ केन्द्र स्थापना गरेर सेता च्याङग्रा उत्पादन गर्न सकियो भने कच्चा पदार्थका लागि बाहिरिने पैसा पनि जोगिन्थ्यो, किसानलाई पनि लाभ हुन्थ्यो । यसले नेपालको पश्मिना उद्योगलाई पनि थप बलियो बनाउथ्यो । चीनमा पश्मिनाकै लागि भनेर च्याङग्रा उत्पादनमा विशेष सहयोग गरिदिएको छ । हाम्रोमा पनि त्यो गर्न सक्छौं । लाखौं संख्यामा सेता च्याङग्रा उत्पादनका लागि ठाउँ ठाउँमा ब्रिडिङ केन्द्रहरु स्थापना गर्न नेपाल उद्योग बाणिज्य महासंघ, नेपाल उद्योग परिसंघ, नेपाल चेम्बर अफ कमर्श जस्ता सरकारले पनि सरकारलाई घचघच्याइदिनु जरुरी छ । हाम्रो देशमा १४ जिल्लामा च्याङग्रा पाइन्छ भन्ने एउटा प्रतिवेदनमा छ । हामीले किसानलाई कसरी च्याङग्रा पाल्ने, कसरी त्यसबाट लाभ लिने भन्ने तालिम दिन सकियो भने उनीहरुले दोब्बर लाभ लिनसक्छ । त्यसका लागि विज्ञहरुको पनि व्यवस्था गर्नुपर्छ । अरु पनि धेरै मानिस यस पेशातर्फ आकर्षित हुने, रोजगारीका अवसर सिर्जना हुने बाताबरण बन्छ । हामी कच्चा मालका लागि चीन र अरु मुलुकसँग भर पर्नेपर्ने अवस्थाको पनि अन्त्य हुनेछ । 
  • राष्ट्र बैंकसँग तपाईंहरुको अपेक्षा के हो ? 
हामी चार दशमलव पाँच प्रतिशतमा पुर्नकर्जा पाइरहेका छौं । यो कर्जा ठूला व्यवसायीले पाएका छन् । सानाले पाउन सकेका छैनन् । सबै बैंकहरुले पनि यसलाई कार्यान्वयन गरेका छैनन् । म राष्ट्र बैंकलाई अनुरोध गर्छु की यो पुर्नकर्जाको सुविधालाई सबै बैंकले सरल तरिकाले उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाइयोस् । यदी यो सुविधा सबैले पाउने हो भने हाम्रो निर्यात पाँच बर्षमा दोब्बर गराउन गाह्रो हुँदैन । पुर्नकर्जाको छ महिनाको अवधिलाई पनि न्यूनतम् एक वर्ष सकिन्छभने त्योभन्दा बढी पुर्याउनुपर्छ । त्यसले साना तथा मझौला उद्योगको क्षमता बढाउन पनि सहयोग पुग्छ । अर्को कुरा कृषि उत्पादन बढाउने भनेर छ प्रतिशत व्याजदरमा सरल कृषि कर्जा प्रवाह गरेको छ । यो अपेक्षाकृत रुमिा प्रवाह हुन सकेको छैन । यस्तो कर्जा निर्यातकर्जालाई दिँदा राम्रो हुन्थ्यो । किनभने हामीले लिएको कर्जा तिर्न नसकेको भनेर बाहिर आएको उदाहरण छैन । 
  • पेट्स परियोजना कत्तिको प्रभावकारी भएको छ ? 
पश्मिना उद्योगको सशत्तिकरणका लागि ल्याइएको पेट्स परियोजनाले बिगतको डेढ वर्षमा कति सफल भयो भन्ने कुरा परिणाम देखिन पाएको छैन । यो तीन वर्षको परियोजना हो । अहिलेसम्म यसले राम्रै गर्दै गएको छ । तर यसको अवधि थोरै भयो । कम्तिमा छ वा नौ वर्षको बनाउन सकियो भने पश्मिनाको बजारीकरणमा सहयोग पुग्छ । 

    तपाईको प्रतिक्रिया

    Copyrights © 2021 Lokpriyanews

    Thursday, Sep 16, 2021

    कार्यालय : नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका 2 बागेश्वरी हल रोड

    सम्पादक : गोविन्द शर्मा

    सम्पर्क : ९८५८०२२६६०,९८६८९३८५२१